Joseph Jagger: ၽႅၼ်ၵၢၼ် ရူလႅတ်ႉ ၼႂ်း Monte Carlo
ၵူၼ်း ၽႃႈ Yorkshire ၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ လေႃ ဢၼ်ဢဵင်ႇ ၸူး တူဝ်ၼပ်ႉ မၢင်တူဝ်၊ လႄႈ ပိုၼ်း ဢၼ်ပိုၼ်ၽႄႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း လိုၼ်း သၢဝ်းပီ။
Joseph Hobson Jagger (1830–1892) ၵူၼ်းၶၢႆသိုဝ်ႉ ၽႃႈ ႁိမ်း Bradford ၵူၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ လႆႈ ၸမ် £80,000 တီႈ Monte Carlo ၸမ်ပီ 1880 ယွၼ်ႉ ႁႂ်ႈၵူၼ်း မၢႆဝႆႉ လေႃ လႄႈ ဝၢင်း တူဝ်ၼပ်ႉ ဢၼ်ဢွၵ်ႇ ၼမ်ပူၼ်ႉ။ ဢမ်ႇမီး လိၵ်ႈၶၢဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၶေႃႈမၢႆ ၵႃႇသီႇၼူဝ်ႇ လွင်ႈ ၵၢၼ်လႆႈ ၼႆႉ ယင်းယူႇ။ ပိုၼ်းၼႆႉ ဢိင် ပပ်ႉ ပီ 1901၊ ပိုၼ်းလၢတ်ႈ ၶူဝ်းႁိူၼ်း လႄႈ ၵႅင်ႇ ဢၼ်ပၼ် ၵဵဝ်ႇတီႈ ဢၼ်မီး ဝၼ်းထီႉ 1884။
ၶေႃႈမၢႆ ၼႄသင်
Joseph Hobson Jagger ၵိူတ်ႇ ဝၼ်းထီႉ 2 သႅပ်ႇထႅမ်ႇပိူဝ်ႇ 1830 တီႈ Shelf ၵႄႈ Bradford လႄႈ Halifax။ မၼ်း ဢဝ်မေး Matilda Townend မိူဝ်ႈ ဢႃႇယု သၢဝ်းပီ လႄႈ မီးလုၵ်ႈ သီႇၵေႃႉ။ မၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ် ၶၢႆသိုဝ်ႉ ၽႃႈ တင်းၸၢတ်ႈ: ပဵၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ႁွင်ႈၵဵပ်းၶူဝ်း၊ ပဵၼ် ၽူႈႁူမ်ႈ ၼႂ်း ႁူင်းၵၢၼ် ဢၼ်ႁဵတ်း ၽႆႇၽႃႈ၊ ပဵၼ် ၽူႈႁဵတ်းၽႃႈ ႁႂ်ႈယဝ်ႉ တီႈ Manchester။ ၵၢၼ်ၼပ်ႉၵူၼ်း 1861 ႁွင်ႉမၼ်း ဝႃႈ ၵူၼ်းၶၢႆ ၽႆႇ လႄႈ ၽႃႈ လႄႈ လိၵ်ႈၽိၼ်ႇၶူဝ်း မၼ်း ပီ 1881 ႁွင်ႉဝႃႈ ၽူႈႁဵတ်းၶူဝ်း။ ဢမ်ႇမီး လိၵ်ႈလႂ် ႁွင်ႉမၼ်း ဝႃႈ ၼၢႆးၸၢင်ႈ။ ၶေႃႈ ၼၼ်ႉ လႄႈ “ၸၢင်ႈၸၢၵ်ႈ” မႃးတီႈ ပပ်ႉ လွင်ႈ Monte Carlo။
ၼႂ်း ဢေႇပရႄႇ 1860 ၵၢၼ်ၶၢႆ မၼ်း တီႈ Manchester ၽႅတ်ႇ လႄႈ London Gazette မၢႆ မၼ်း ၼႂ်း ၵူၼ်း ဢၼ်သႂ်ႉၼီႈ ဢမ်ႇလႆႈ ဢၼ်တေထုၵ်ႇ ထွမ်ႇ တီႈ Lancaster Castle။ လုၵ်ႈ ဢၼ်ဢွၼ်ႇသုတ်း မၼ်း ဢႃႇယု သွင်ပီ။ ၽူႈတႅမ်ႈပိုၼ်း မၼ်း Anne Fletcher၊ လၢၼ် ႁူၵ်းၸၼ်ႉ မၼ်း လႄႈ ၽူႈႁူႉ ပိုၼ်း မူႇၵဝ်ႇ၊ ႁၼ် လိၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႄႈ ႁၼ် ဝႃႈ ၶူဝ်းႁိူၼ်း ယင်း သႂ်ႉၼီႈ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သိပ်းႁႃႈပီ။ မၼ်း ဢမ်ႇႁၼ် ၵၢၼ်ၽႅတ်ႇ ၼႂ်း 1880 ဢမ်ႇၼၼ် 1881၊ တေႃႈ လိၵ်ႈၶၢဝ်ႇ လၢႆဢၼ် တႅမ်ႈ ဝႃႈ မီး ၵေႃႈယဝ်ႉ။
ပိုၼ်း ၸိူင်ႉ ဢၼ်ပိုၼ်ၽႄႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း
ၵၢၼ်လၢတ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ပဵၼ် Monte Carlo Anecdotes and Systems of Play (1901) ၶွင် Victor Bethell။ Bethell ႁွင်ႉမၼ်း ဝႃႈ “Jaggers”၊ ၵူၼ်း Yorkshire လႄႈ ၸၢင်ႈၸၢၵ်ႈ၊ ဢမ်ႇပၼ် ၸိုဝ်ႈ ဢွၼ်တၢင်း လႄႈ ပီ။ ၸွမ်း ၵၢၼ်လၢတ်ႈ မၼ်း Jaggers ၸၢင်ႉ သၢႆလိၵ်ႈ ႁူၵ်းၵေႃႉ၊ ႁႂ်ႈၶဝ် ၼင်ႈ တီႈ ၽိင်ႇ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈ တႃႇ တႅမ်ႈ တူဝ်ၼပ်ႉ ၵူႈတူဝ် တင်းဝၼ်း၊ လႄႈ ဝၢႆး ၼိုင်ႈလိူၼ် ႁၼ် တီႈ ဢၼ်ဢွၼ်ႇ ၼႂ်း လေႃ ၵူႈဢၼ်။ မၼ်း လႄႈ ၵူၼ်း မၼ်း လႆႈ £120,000။ ၵႃႇသီႇၼူဝ်ႇ တႄႇ ယၢႆႈ လေႃ တႄႇ ၽိင်ႇ ၵႂႃႇ ၽိင်ႇ ၵူႈၶမ်ႈ၊ လႄႈ Jaggers ႁူႉ ပႅၵ်ႇ ၶဝ် ၸွမ်း မၢႆ ဢၼ်လဵၵ်ႉ၊ ႁွႆးၶုတ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၸုတ်ႇ ၼႂ်းသီ။ မၼ်း သုမ်း £40,000 ၶွင် ငိုၼ်းလႆႈ လႄႈ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၸွမ်း ၸမ် £80,000၊ ဢၼ် ၸွမ်း 25 ၾရၼ်ႉ ၼႂ်း ပွင်ႇ ၼိုင်ႈ ၶွင်ၶၢဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် သွင်လၢၼ်ႉ ၾရၼ်ႉ။ ဝၼ်းထီႉ ဢၼ်လဵဝ် ၶွင် Bethell ပဵၼ် ဝႃႈ လွင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်မႃး “လိူဝ် သၢဝ်းပီ ပူၼ်ႉမႃး”။
Bethell တႅမ်ႈ ဝၢႆး လွင်ႈၼၼ်ႉ သွင်သိပ်းပီ လႄႈ ဢမ်ႇပၼ် ၸိုဝ်ႈ ၽူႈႁၼ်။ Fletcher ႁႃ ၼႂ်း လိၵ်ႈၶၢဝ်ႇ ႁႅဝ်ႈ၊ မိူင်း လႄႈ တၢင်ႇမိူင်း လႄႈ ဢမ်ႇႁၼ် ၵၢၼ်လၢတ်ႈ လွင်ႈ ၵၢၼ်လႆႈ၊ လႄႈ မိူဝ်ႈ ပေႃႈမၼ်း တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸူး ၵႃႇသီႇၼူဝ်ႇ ၶဝ် တွပ်ႇ ဝႃႈ လိၵ်ႈ ၶၢဝ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇ ယႃႉ ယဝ်ႉ။
ပိုၼ်း ယႂ်ႇၶိုၼ်ႈ ၸိူင်ႉႁိုဝ်
ၽူႈတႅမ်ႈ ဝၢႆးလင် ၵူႈၵေႃႉ ထႅမ် သင်သေဢၼ်၊ လႄႈ လွင်ႈ ဢၼ်ထႅမ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ဢၼ် ၵူၼ်းၼမ်သုတ်း ႁူႉ။
မၼ်း ယူႇ တီႈၼၼ်ႈ မိူဝ်ႈလႂ်
Fletcher မၼ်ႈ ၵၢၼ်ၵႂႃႇ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ပဵၼ် 1880 ဢမ်ႇၼၼ် 1881 ၸွမ်း လၵ်းထၢၼ် သီႇဢၼ်။ Jagger ဢမ်ႇမီး ၼႂ်း ႁိူၼ်း ႁင်းၵူၺ်း မၼ်း ၼႂ်း ၵၢၼ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢေႇပရႄႇ 1881၊ တီႈ ဢၼ် မေးမၼ်း ထုၵ်ႇ မၢႆ ပဵၼ် ႁူဝ်ႁိူၼ်း။ လိၵ်ႈ ဢေႃးၵၢတ်ႈ 1881 ဢၼ်ၼိုင်ႈ မၢႆ မၼ်း တီႈ 6 Greaves Street၊ Bradford၊ ႁိူၼ်း ဢၼ်မၼ်း သိုဝ်ႉ ပီၼၼ်ႉ၊ လႄႈ ၼႂ်း ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ မၼ်း တႅမ်ႈ လိၵ်ႈၽိၼ်ႇၶူဝ်း ၶွင် ၵူၼ်း ဢၼ်မီးၶူဝ်း။ ဢၼ်ထီႉသီႇ ပဵၼ် ၶူဝ်း ဢၼ်လဵဝ် ဢၼ်ယင်းယူႇ၊ ၵႅင်ႇ ၵဵဝ်ႇတီႈ ၼႂ်း ဢုပ်ႉ ၶွင်ပၼ်၊ ၵဵပ်းဝႆႉ ၼႂ်း ၶူဝ်းႁိူၼ်း။ လိၵ်ႈ ၼိူဝ်မၼ်း တီႈ “ပီႈၼွင်ႉ လႄႈ ၵူၼ်း ဢၼ်ယွင်ႈယေႃး” မၼ်း လၢတ်ႈ လွင်ႈ ၵၢၼ်လႆႈ မၼ်း တီႈ ရူလႅတ်ႉ ယဵၼ်ႉ ပၼ်ႇၵႃႈ တီႈ Monte Carlo “ၼႂ်း ၶၢဝ်း သီႇပီ” လႄႈ မီး ဝၼ်းထီႉ 1 မေႇ 1884။
Fletcher ဝူၼ်ႉ ဝႃႈ ၼႆႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ၵႂႃႇယူႇ လၢႆပွၵ်ႈ ၵႄႈ ၸမ် 1880 လႄႈ 1884၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢႃးတိတ်ႉ ဢၼ်လဵဝ်။ မၼ်း တူၺ်း ႁိုင် ၵႃႈႁိုဝ် လႄႈ လဵၼ်ႈ ႁိုင် ၵႃႈႁိုဝ် ဢမ်ႇမီး ၶေႃႈမၢႆ တီႈလႂ်။
ၽႂ် ၵႂႃႇ ၸွမ်းမၼ်း
သၢႆလိၵ်ႈ ႁူၵ်းၵေႃႉ ၶွင် Bethell ဢမ်ႇမီး လၵ်းထၢၼ်၊ လႄႈ Fletcher လၢတ်ႈ ဝႃႈ ႁွင်ႈၼၼ်ႉ မီး ၽိင်ႇရူလႅတ်ႉ သီႇ ဢမ်ႇၼၼ် ႁႃႈဢၼ် ၵူၺ်း ၶၢဝ်းၼၼ်ႉ။ ပိုၼ်းလၢတ်ႈ ၶူဝ်းႁိူၼ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ် ၽိူၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈႁၼ် လိၵ်ႈ ဢၼ်ယဝ်ႉ ယႃႉ တႅမ်ႈဝႆႉ ဝႃႈ လုၵ်ႈၸၢႆး ဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်း မၼ်း Alfred ၵႂႃႇ ၸွမ်း။ Fletcher ထႅမ် လၢၼ် ၼိုင်ႈၵေႃႉ Oates Jagger ၽူႈၶီႇ ရူတ်ႉၾႆး ယွၼ်ႉ ငိုၼ်းၶမ်း မၼ်း ဝၢႆးလင် ဢၼ်ဢမ်ႇမီး ၶေႃႈလၢတ်ႈ၊ ၼႆႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ဝူၼ်ႉ မၼ်း။ ၶူဝ်းႁိူၼ်း ၸဵင်ႇတၢင်ႇဢၼ် လၢတ်ႈ တႃႇသေႇ ဝႃႈ မၼ်း ၵႂႃႇ ၸွမ်း ႁူဝ်ၼႃႇ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် မၼ်း။ ငိုၼ်း တႃႇ ၵၢၼ်ၵႂႃႇ ယိမ်ႉ တီႈ ပီႈၼွင်ႉ၊ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ပီႈၼွင်ႉ လုၵ်ႈ ဢႃ ထုၵ်ႇ ဢွၼ်ႉ ဝႃႈ လႆႈ သႂ်ႉၶိုၼ်း ယဝ်ႉ။
ၵႃႇသီႇၼူဝ်ႇ ႁဵတ်းသင်
တီႈၼႆႈ ၵေႃႈ Bethell ပဵၼ် ငဝ်ႈငႃႇ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။ မၼ်းဝႃႈ ၵႃႇသီႇၼူဝ်ႇ တႄႇ ယၢႆႈ လေႃ တႄႇ ၽိင်ႇ ၵႂႃႇ ၽိင်ႇ ၵူႈၶမ်ႈ လႄႈ မိူဝ်ႈ ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈ ၸင်ႇ သူင်ႇ ၵူၼ်း ၵႂႃႇ ၵုမ်ႇပၼီႇ Paris ဢၼ်ႁဵတ်း လေႃ။ ၵုမ်ႇပၼီႇ ႁဵတ်း လေႃမႂ်ႇ ၸုမ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်မီး ၶႅပ်ႈၵၼ်ႈ ဢၼ်ယၢႆႈလႆႈ၊ ႁႂ်ႈ ၵွၵ်ႉၶိူင်ႈၸႂ်ႉၵွၵ်ႉၵွၵ်ႉ ဢၼ်မီး တူဝ်ၼပ်ႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်း 37 ၵွၵ်ႉ ၼိူဝ် လေႃပၼ်ႇ။ ႁွင်ႉထႅင်ႈဝႃႈ: slot၊ cup။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → ဢၼ် ဝၼ်းၼိုင်ႈ ယူႇ ၽၢႆႇတေႃႇ သုၼ်လေႃသုၼ်ၵွၵ်ႉ ၶဵဝ် ဢၼ်လဵဝ် ဢၼ် ၵၢၼ်ဝၢင်းပၼ်ပဵင်းၵၼ်၊ ၸုမ်းသိပ်းသွင် ဢမ်ႇၼၼ် ထႅဝ်တင်ႈ ဢမ်ႇၵုမ်း၊ ပဵၼ် ငဝ်ႈ ၶွင် ၽွၼ်းလီ ၵႃႇသီႇၼူဝ်ႇ။ ႁွင်ႉထႅင်ႈဝႃႈ: သုၼ်ၼိုင်ႈၸၼ်ႉ၊ 0။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → ၼၼ်ႉ ဝၼ်းထႅင်ႈ ၸၢင်ႈ ယူႇ တီႈတၢင်ႇတီႈ။ Polovtsoff ဢၼ်ပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႇ International Sporting Club တီႈ Monte Carlo ၼႂ်းပီ 1930 ပၢႆ လၢတ်ႈ မိူၼ်ၵၼ်: လေႃမႂ်ႇ ဢၼ်မီး ၶိူင်ႈ ဢၼ်လႅၵ်ႈလႆႈ၊ ၸၼ်ၵၼ် ၵူႈဝၼ်း။ လေႃၵဝ်ႇ ထုၵ်ႇ လႅၵ်ႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ မႄး။
ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း လေႃ ၵူႈဢၼ် ၸွမ်း ၶိူင်ႈတႅၵ်ႈပဵင်း ၵူႈၼႂ်ႉ မီး လၵ်းထၢၼ် လီလီ။ Adolphe Smith တူၺ်း မၼ်း ၸမ်ပီ 1912 လႄႈ Polovtsoff လၢတ်ႈ ၼႂ်း 1937။ ဢမ်ႇမီး ၽႂ် လၢတ်ႈ ဝႃႈ မၼ်း တႄႇ ယွၼ်ႉ Jagger လႄႈ ဢမ်ႇမီး လိၵ်ႈ ၵႃႇသီႇၼူဝ်ႇ ဢၼ်ၵွင်ႉ လွင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸူး မၼ်း။
ၵၢၼ်ဢဵင်ႇ လူဝ်ႇ ယႂ်ႇ ၵႃႈႁိုဝ်
ၽႅၼ်ၵၢၼ် ရူလႅတ်ႉ ၶွင် Joseph Jagger ၸိူင်ႉ ဢၼ် ပိုၼ်း လၢတ်ႈ ပဵၼ် ဝၢင်း တူဝ်ၼပ်ႉ ဢၼ်လေႃ ဢဵင်ႇ ၸူး၊ လႄႈ မၼ်း ပၼ် ၵႃႈလႆႈ ၵူၺ်း ပေႃး ပူၼ်ႉ ၶွပ်ႇ ၼိုင်ႈ။ ၵၢၼ်ဝၢင်းတူဝ်လဵဝ်ၵၢၼ်ဝၢင်းၵၢၼ်ဝၢင်းတူဝ်လဵဝ်တူဝ်ၼပ်ႉ ဢၼ်လဵဝ်၊ ပၼ် 35:1။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → ပၼ် 35 တေႃႇ 1၊ ၵွပ်ႈၼၼ် တူဝ်ၼပ်ႉ လူဝ်ႇ ဢွၵ်ႇ ၼမ်လိူဝ် ပွၵ်ႈလဵဝ် ၼႂ်း 36 ပွၵ်ႈပၼ်ႇ ၸင်ႇ ၵၢၼ်ဝၢင်း ၼိူဝ်မၼ်း လႆႈ သင်။ ၼိူဝ် လေႃပဵင်း သုၼ်ဢၼ်လဵဝ် မၼ်း ဢွၵ်ႇ ပွၵ်ႈလဵဝ် ၼႂ်း 37။
သင်ဝႃႈ သၢႆလိၵ်ႈ မၢႆ လေႃ ဢၼ်လဵဝ် ၼိုင်ႈလိူၼ် ဝၼ်းလႂ် 500 ပွၵ်ႈပၼ်ႇ: 15,000 ပွၵ်ႈပၼ်ႇ။ တူဝ်ၼပ်ႉ ဢၼ်ပဵင်း တေဢွၵ်ႇ ၸမ် 405 ပွၵ်ႈ၊ ၼမ် ဢမ်ႇၼၼ် ဢေႇ 20။ တူဝ်ၼပ်ႉ ဢၼ်ဢွၵ်ႇ 465 ပွၵ်ႈ တေ ၼမ်လိူဝ် သၢမ်ပွၵ်ႈ ၶွင် “ၼမ် ဢမ်ႇၼၼ် ဢေႇ” ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ၊ ဢၼ် ၵမ်ႇ ၵူၺ်း ၶိုင်ႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈ။ တူဝ်ၼပ်ႉ ၸိူင်ႉၼၼ် ဢွၵ်ႇ ၸမ် ပွၵ်ႈလဵဝ် ၼႂ်း 32 ပွၵ်ႈပၼ်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်ဝၢင်း ၼိူဝ်မၼ်း လႆႈ 11.6%: ၸိပ်ႉငိုၼ်းၸိပ်ႉတူဝ်တႅၼ်း ငိုၼ်း ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ၊ ဝၢင်း ၼိူဝ် ၽႅၼ်ႇဝၢင်း တႃႇ ဝၢင်း။ ႁွင်ႉထႅင်ႈဝႃႈ: check။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → 36 ဢၼ် ၶိုၼ်း ၵူႈ 32.3 ဢၼ် ဢၼ်ဝၢင်း။ ၼပ်ႉ ၸွမ်း ၸႂ်ယၢဝ်း ၼိုင်ႈလိူၼ် ၵိုင်ႇ တႃႇႁႃ ၵၢၼ်ၽိတ်း ယႂ်ႇ ပိူင်ႇၼႆႉ လႄႈ ဢမ်ႇၵိုင်ႇ တႃႇႁႃ ဢၼ်လဵၵ်ႉလိူဝ် ၼမ်။ 500 ပွၵ်ႈပၼ်ႇ ၼိုင်ႈဝၼ်း ပဵၼ် ၵၢၼ်ဝူၼ်ႉ တႃႇ ၼပ်ႉ၊ ဢမ်ႇမီး ၽႂ် မၢႆ ဝႃႈ ၽိင်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝႆး ၵႃႈႁိုဝ်။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ
Jagger ဢမ်ႇလႆႈ သိုဝ်ႉ ႁေႃ ယႂ်ႇ။ ၼႂ်း 1881 မၼ်း သိုဝ်ႉ 6 Greaves Street ၼႂ်း Little Horton၊ Bradford လႄႈ ၼႂ်း ၸမ် သိပ်းပီ ဝၢႆးၼၼ်ႉ၊ ၸွမ်း ၵၢၼ်ၼပ်ႉ Fletcher၊ ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵိုမ်ႇၵၼ် ဢေႇသုတ်း သၢမ်သိပ်းသွင် ႁိူၼ်း ႁိမ်းၼၼ်ႈ၊ ပၼ် ၵူၼ်း ၸၢင်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ပီႈၼွင်ႉ ယူႇ။ မၼ်း ဝူၼ်ႉ ဝႃႈ မၼ်း ပၼ် ငိုၼ်း ၸမ် ၼိုင်ႈပုၼ်ႈ ၼႂ်း သၢမ်ပုၼ်ႈ ၸူး ၸၢႆး သွင်ၵေႃႉ ဢၼ်ၵႂႃႇ ၸွမ်းမၼ်း။ ဢမ်ႇမီး မၢႆ ဝႃႈ မၼ်း ပိုၼ်ၽႄႈ ၵၢၼ်လႆႈ သေပွၵ်ႈ။ မၼ်း တၢႆ တီႈ 25 Greaves Street ဝၼ်းထီႉ 25 ဢေႇပရႄႇ 1892 မိူဝ်ႈ ဢႃႇယု 61 ပီ၊ လိၵ်ႈ ၵၢၼ်တၢႆ ဝႃႈ ပဵၼ် ၶႆႉဝၢၼ်။ မၼ်း ထုၵ်ႇ ဝႆႉ တီႈ Bethel Chapel ၼႂ်း Shelf ႁိမ်း တီႈ ဢၼ်မၼ်း ၵိူတ်ႇ။ ၵႃႈ ၶူဝ်းၶွင် မၼ်း ဝၢႆး ထွၼ် ၼီႈ ပဵၼ် £1,710။
ၵႂၢမ်း
“The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo” ထုၵ်ႇ ႁွင်ႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်း 1892၊ ပီ ဢၼ် Jagger တၢႆ၊ လႄႈ ၶူဝ်းႁိူၼ်း မၼ်း ယုမ်ႇ ႁိုင် ဝႃႈ မၼ်း ပဵၼ် လွင်ႈ မၼ်း။ မၼ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ Fred Gilbert တႅမ်ႈ ဝၢႆး ၵၢၼ်လႆႈ သိုပ်ႇၵၼ် ၶွင် Charles Wells ပီ 1891 ဢၼ် တဵမ် လိၵ်ႈၶၢဝ်ႇ (တူၺ်း The Man Who Broke the Bank)။ Charles Kingston လၢတ်ႈ မိူၼ်ၵၼ် ၼႂ်း 1925: ၵၢၼ်ယွင်ႈ ၵႂႃႇ ထိုင် ၵူၼ်းလႅၼ်ႇလၢမ်း ဢၼ်မႃး ဝၢႆး ၵူၼ်း Yorkshire။
ၶေႃႈထၢမ်
ၸၢင်ႈပဵၼ် ဝႃႈ မၼ်းလႆႈ ငိုၼ်းၼမ်: ၵႅင်ႇ ၶူဝ်းႁိူၼ်း ပီ 1884၊ ၵၢၼ်သိုဝ်ႉ ႁိူၼ်း ၶၢဝ်းလဵဝ် လႄႈ ၵၢၼ်လၢတ်ႈ Bethell ၼႄ ၸူး တၢင်း ၼၼ်ႉ။ တူဝ်ၼပ်ႉ ငိုၼ်း၊ သၢႆလိၵ်ႈ ႁူၵ်းၵေႃႉ လႄႈ တူဝ်ၼပ်ႉ ၵဝ်ႈတူဝ် ၸႅင်ႈလႅင်း ဢမ်ႇလႆႈ။
Fletcher လၢတ်ႈ ၵူၺ်း ဝႃႈ ၽူႈႁႃ ပိုၼ်းၸိူဝ်ႉ ဝႃႈ ၸၢင်ႈမီး ၵၢၼ်ၵွင်ႉၵၼ် ဢၼ်ၵႆ။ ဢမ်ႇမီး သဵၼ်ႈၸိူဝ်ႉ ဢၼ်ဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽႄႈ။
ၶူဝ်းၶွင် မၼ်း ဝၢႆး ထွၼ် ၼီႈ ပဵၼ် £1,710။ ယၢမ်းၼၼ်ႉ၊ ၸွမ်း ၵၢၼ်လၢတ်ႈ Fletcher၊ ငိုၼ်း ၶဝ်ႈ ၵႂႃႇ ၼႂ်း ႁိူၼ်း လႄႈ ၶွင်ပၼ် ၸူး ၶူဝ်းႁိူၼ်း မၼ်း ယဝ်ႉ။
ႁၢင်ႈၶႅၼ်ႈ ပၼ်ၶူဝ်
ၵၢၼ်လႆႈ ၶႃႉဝႆႉ ၵႅင်ႇ ၼိုင်ႈ လႄႈ ႁိူၼ်း ထႅဝ်ၼိုင်ႈ။ လွင်ႈ ဢၼ်ယိပ်ႈ မႃး ဝၢႆးလင်။
ငဝ်ႈငႃႇ ၶေႃႈမုၼ်း
- Fletcher, A. From the Mill to Monte Carlo.
- Fletcher, A. “The true story of the man who broke the Monte Carlo bank: Joseph Hobson Jagger.”
- Bethell, V. Monte Carlo Anecdotes and Systems of Play.
- Kingston, C. The Romance of Monte Carlo.
- Polovtsoff, P. Monte Carlo Casino.
- Smith, A. Monaco and Monte Carlo.
- Quinn, R. The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo.