တူဝ်ယၢင်ႇ: ဝၼ်းၵၢင် D’Alembert
ၶိုၼ်ႈ ၼိုင်ႈ ယူႇၼိတ်ႉ ဝၢႆး ၵၢၼ်သုမ်း၊ ယွမ်း ၼိုင်ႈ ယူႇၼိတ်ႉ ဝၢႆး ၵၢၼ်လႆႈ၊ ဝၢင်း လႅင် ၵူႈပွၵ်ႈ ၼႂ်း ၼိုင်ႈႁဵဝ်ႉ ပွၵ်ႈ။ ပိူင်ဝၢင်း ဢၼ် ဢွၼ်ႇသုတ်း၊ လႄႈ ၵၢၼ်ဢွၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ၸၢႆႇ ၵႃႈႁိုဝ်။
ၶၢဝ်းလဵၼ်ႈ D’Alembert 100 ပွၵ်ႈ ဢၼ်ၸၢမ်းၼပ်ႉဝႆႉ တီႈ $5 ယူႇၼိတ်ႉလႄႈ။ ငိုၼ်းဝၢင်း ယွမ်း ၶိုၼ်း $5 ႁႃႈပွၵ်ႈ၊ ၶိုၼ်ႈ ၵႂႃႇ ထိုင် $80 ၼႂ်း ၶၢဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇလီ၊ သေ သုတ်း တီႈ $55 လႄႈ ၶၢဝ်းလဵၼ်ႈ ယွမ်း $40။ ပိူင်ဝၢင်း ဢၼ် ႁူႉသိုဝ် မိူၼ် ပဵင်းၵၼ် သေ ဢမ်ႇပဵင်း။
ၵႂႃႇၸွမ်း ပိူင်ဝၢင်း
သုမ်း ၶိုၼ်ႈ ၼိုင်ႈတွၼ်ႈ။ လႆႈ ၶိုၼ်းလင် ၼိုင်ႈတွၼ်ႈ။
ငိုၼ်းဝၢင်း လႄႈ ၽွၼ်း ပဵၼ် ယူႇၼိတ်ႉ ၶွင် ငိုၼ်းဝၢင်းတိုၼ်း။
ၽႅၼ်
တႄႇ တီႈ ၼိုင်ႈ ယူႇၼိတ်ႉငိုၼ်းယူႇၼိတ်ႉငိုၼ်းဝၢင်း ႁၢၵ်ႈ ဢၼ် ပိူင်ဝၢင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းလဵၼ်ႈ ၸႂ်ႉ။ ပိူင်ဝၢင်းယႂ်ႇၶိုၼ်ႈ လၢတ်ႈ ပဵၼ် ယူႇၼိတ်ႉ ႁႂ်ႈ ၸႂ်ႉလႆႈ တီႈ ၽိင်ႇ လႂ် ၵေႃႈ။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း →၊ $5၊ ၼိူဝ် လႅင်ၵၢၼ်ဝၢင်းလႅင်ၵၢၼ်ဝၢင်းပၼ်ပဵင်းၵၼ် ၼိူဝ် တူဝ်ၼပ်ႉလႅင် 18 တူဝ်။ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ: rouge။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း →။ ဝၢႆး ၵၢၼ်သုမ်း ထႅမ် ယူႇၼိတ်ႉ ၼိုင်ႈ၊ ဝၢႆး ၵၢၼ်လႆႈ ထွၼ် ဢွၵ်ႇ ၼိုင်ႈ၊ ဢမ်ႇ ဢေႇလိူဝ် ၼိုင်ႈ သေပွၵ်ႈ။ ၶေႃႈဝူၼ်ႉ ၼႆႉ၊ ဢၼ် d’Alembert ဢမ်ႇလႆႈ ယိုၼ်ႈပၼ် ၵူၺ်း ထုၵ်ႇ ၵႃႉ၊ ပဵၼ်ဝႃႈ ၵၢၼ်လႆႈ လႄႈ ၵၢၼ်သုမ်း ပဵင်းၵၼ်၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵူႈၶူႈ ၵၢၼ်သုမ်း ၼိုင်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်လႆႈ ၼိုင်ႈ ႁဝ်း လႆႈ ယူႇၼိတ်ႉ ၼိုင်ႈ။ ၵၢၼ်ၼပ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ လႅင် လႆႈ 48.65% ၶွင် ပွၵ်ႈပၼ်ႇ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵၢၼ်သုမ်း ၼမ်လိူဝ် ၵၢၼ်လႆႈ ၸမ် ၼိုင်ႈ ၼႂ်း သီႇသိပ်း၊ သေ ငိုၼ်းဝၢင်း ၶိုၼ်ႈ ဢိတ်းၼိုင်ႈ ဢိတ်းၼိုင်ႈ ၸွမ်း ၶၢဝ်း။
ပွၵ်ႈပၼ်ႇ 1–30
လႅင် သိပ်းသီႇ၊ လမ်ၵၢၼ်ဝၢင်းလမ်ၵၢၼ်ဝၢင်းပၼ်ပဵင်းၵၼ် ၼိူဝ် တူဝ်ၼပ်ႉလမ် 18 တူဝ်။ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ: noir။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → သိပ်းႁႃႈ၊ သုၼ်လေႃသုၼ်ၵွၵ်ႉ ၶဵဝ် ဢၼ်လဵဝ် ဢၼ် ၵၢၼ်ဝၢင်းပၼ်ပဵင်းၵၼ်၊ ၸုမ်းသိပ်းသွင် ဢမ်ႇၼၼ် ထႅဝ်တင်ႈ ဢမ်ႇၵုမ်း၊ ပဵၼ် ငဝ်ႈ ၶွင် ၽွၼ်းလီ ၵႃႇသီႇၼူဝ်ႇ။ ႁွင်ႉထႅင်ႈဝႃႈ: သုၼ်ၼိုင်ႈၸၼ်ႉ၊ 0။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → ၼိုင်ႈ။ ငိုၼ်းဝၢင်း ၶိုၼ်ႈ ထိုင် $20 ၼႂ်း ၵၢၼ်သုမ်း သၢမ်ပွၵ်ႈ ၸိုဝ်ႉၸိုဝ်ႉ၊ ယွမ်း ၶိုၼ်း $5 တီႈ ပွၵ်ႈ 18၊ သေ ၶိုၼ်ႈ ထိုင် $25 မိူဝ်ႈ သုတ်း တွၼ်ႈ ၼႆႉ။ ၵႃႈသုတ်း +$20။ ၶူႈ သုမ်း-လႆႈ ၵူႈၶူႈ လႆႈ ယူႇၼိတ်ႉ ၼိုင်ႈ မိူၼ် ဢၼ်လၢတ်ႈဝႆႉ၊ ၵၢၼ်သုမ်း ဢၼ်လိူဝ် ၵိၼ် မၼ်း ၵႂႃႇ။ မၼ်း ႁူႉသိုဝ် မိူၼ် ၶိူင်ႈၼဵၵ်း ဢၼ်ၸႃႉ ဢၼ် ၵမ်ႉၼမ် ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈ။
ပွၵ်ႈပၼ်ႇ 31–65
ၶၢဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇလီ။ လႅင် သိပ်းသၢမ် တႅၵ်ႈတၢၼ်း တင်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈ လႅင် သၢဝ်းသွင်၊ ပႃး ၵၢၼ်သုမ်း ၸဵတ်းပွၵ်ႈ ၸိုဝ်ႉၸိုဝ်ႉ။ တႄႇ $5 တီႈ ပွၵ်ႈ 41 ငိုၼ်းဝၢင်း ၶိုၼ်ႈ ၼိုင်ႈ ယူႇၼိတ်ႉ ၼိုင်ႈ ယူႇၼိတ်ႉ ထိုင် $80၊ သေ ၵၢၼ်သုမ်း $75 ၵူႈပွၵ်ႈ ပႅတ်ႈ ၵၢၼ်လႆႈ $5 ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃး သိပ်းႁႃႈ ပွၵ်ႈ။ ၵႃႈသုတ်း −$485 တႃႇ တွၼ်ႈ ၼႆႉ၊ ႁူမ်ႈ −$465။ ဢမ်ႇမီးသင် ယႂ်ႇလူင် ပဵၼ် ၼႂ်း ပွၵ်ႈပၼ်ႇ ပွၵ်ႈလဵဝ်၊ ၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈ ဢိတ်းၼိုင်ႈ ဢိတ်းၼိုင်ႈ ႁဵတ်း မၼ်း။
- p10 −$500
- p25 −$500
- ၵႃႈ ၵၢင်ထႅဝ် −$500
- p75 −$500
- p90 +$885
ပွၵ်ႈပၼ်ႇ 66–100
လႅင် သၢဝ်း တႅၵ်ႈတၢၼ်း တင်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈ လႅင် သိပ်းႁႃႈ၊ ငိုၼ်းဝၢင်း ယွမ်းလူင်း လုၵ်ႈတီႈ $80 ၸူး $55 ၶၵ်ႉလႄႈ $5။ ၵၢၼ်လႆႈ ၵူႈပွၵ်ႈ တီႈ ငိုၼ်းဝၢင်း သုင် လႆႈ ငိုၼ်း ၶိုၼ်း တႄႉတႄႉ: ၵၢၼ်လႆႈ $75 ဝၢႆး ၵၢၼ်သုမ်း $70 ပဵၼ် ၶူႈ ဢၼ်လႆႈ +$5၊ ၵူၺ်း ၶူႈ ၼၼ်ႉ ယႂ်ႇ။ ၵႃႈသုတ်း +$425 တႃႇ တွၼ်ႈ ၼႆႉ၊ သုတ်းပၢႆ −$40။
ၵၢၼ်ၼပ်ႉ ငိုၼ်း
ငိုၼ်းဝၢင်း ၵႃႈၵၢင် ၸမ် $37၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ငိုၼ်း ဢၼ်ဝၢင်း တင်းမူတ်း ၸမ် $3,670 မိူဝ်ႈ တႅၵ်ႈတၢၼ်း တင်း $500 တႃႇ ၵူၼ်း ဢၼ် ဝၢင်းပဵင်း $5။ ငိုၼ်းသုမ်းဢၼ်ပႂ်ႉလႆႈၵၢၼ်ၼပ်ႉငိုၼ်းသုမ်းဢၼ်ပႂ်ႉလႆႈၵႃႈဢၼ်ပႂ်ႉလႆႈ ၵုၼ်ႇ ငိုၼ်းဝၢင်း တင်းမူတ်း၊ ငိုၼ်း ဢၼ်သုမ်း ၸွမ်းၵႃႈၵၢင် ၼႂ်း ၶၢဝ်းလဵၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → ၼိူဝ် $3,670 ပဵၼ် $99၊ ဢၼ်ပဵၼ်တႄႉ −$40၊ ဢေႇလိူဝ် ၵၢၼ်ၵႆၵၢင် မၢတ်ႇတႃၼ်ၵၢၼ်ၼပ်ႉၵၢၼ်ၵႆၵၢင် မၢတ်ႇတႃၼ်ႁၢၵ်ႈ ၶွင် ၵၢၼ်ပိူင်ႈပႅၵ်ႇ၊ တၢင်းၵႆ ထမ်ႇမတႃႇ ၶွင် ၽွၼ်း တီႈ ၵႃႈဢၼ်ပႂ်ႉလႆႈ။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈ ဢိတ်းၼိုင်ႈ ဢိတ်းၼိုင်ႈ ၶွင် ငိုၼ်းဝၢင်း ပဵၼ် ၽွၼ်း တင်းမူတ်း ၶွင် ပိူင်ဝၢင်း: ငိုၼ်း ၼမ်လိူဝ် ၼိူဝ်ၽိင်ႇ၊ 2.70% မိူၼ်ၵၼ် လုၵ်ႈတီႈ ၵူႈ ၻေႃႇလႃႇ၊ ၽွၼ်း ဢၼ် ၵႂၢင်ႈလိူဝ်။
ၶၢဝ်းလဵၼ်ႈ ၼႆႉ ၼႄ သင်
D’Alembert ပဵၼ် ၵၢၼ်ဝူၼ်ႉၽိတ်း ၶွင်ၵူၼ်းလဵၼ်ႈ ဢၼ်တႅမ်ႈ ပဵၼ် ပိူင်ၵၢၼ် ငိုၼ်းဝၢင်း: မၼ်း ဝူၼ်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်လႆႈ လႄႈ ၵၢၼ်သုမ်း တေ ပဵင်းၵၼ် ဝႆး ၵိုတ်းႁႃႉ တႃႇ ငိုၼ်းဝၢင်း ယွမ်းလူင်း ၶိုၼ်း။ မၼ်း ပဵင်းၵၼ် ၼႂ်း ၶၢဝ်းယၢဝ်း ယွၼ်ႉ ၵၢၼ်ပွင်ႉၵႂႃႇ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ယွၼ်ႉ ၵၢၼ်မႄးၶိုၼ်း၊ သေ ငိုၼ်းဝၢင်း ဢမ်ႇမီး ယွၼ်ႉ တႃႇ ၶိုၼ်း ၼိုင်ႈ ယူႇၼိတ်ႉ။ မၼ်း ပဵၼ် ပိူင်ဝၢင်း ဢၼ်ၸႃႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမီး ၽႃၽၼ်၊ သေ ၵၢၼ်ၸႃႉ ၼၼ်ႉ ပဵၼ် ယွၼ်ႉ ဢၼ် ၵူၼ်းလဵၼ်ႈ ယုမ်ႇ မၼ်း။
ၵၢၼ်ၶဝ်ႈၸမ်ၵၼ် ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢဝ်း: ပိူင်ၵၢၼ် တူဝ်ၼပ်ႉၼမ် ၼႂ်းရူလႅတ်ႉ
ၶေႃႈထၢမ်
ပဵၼ် ဢေႇဢေႇ။ ငိုၼ်းဝၢင်း ၶိုၼ်ႈ ၼိုင်ႈ ယူႇၼိတ်ႉ ၵူႈ ၵၢၼ်သုမ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ သွင်ပုၼ်ႈ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် လူဝ်ႇ ၶၢဝ်း ဢမ်ႇလီ ဢၼ်ယၢဝ်း ၼမ် ၸင်ႇ ထိုင် ၶွပ်ႇ။
လႆႈ၊ သေ ၶွပ်ႇ ၼၼ်ႉ ပိၼ်ႇ မၼ်း ပဵၼ် ၵၢၼ်ဝၢင်းပဵင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ၵၢၼ်ဝၢင်းပဵင်းဝၢင်း ငိုၼ်း လဵဝ်ၵၼ် ၵူႈ ပွၵ်ႈပၼ်ႇ။ ပဵၼ် ႁၢၵ်ႈၶိူဝ်း ဢၼ် ဢဝ် ပိူင်ဝၢင်းယႂ်ႇၶိုၼ်ႈ ၵူႈဢၼ် မႃးပိူင်ႈၽႄ။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → တီႈ ၶွပ်ႇ ဝၢႆး ၶၢဝ်း ဢမ်ႇလီ။ ၶွပ်ႇ လႂ်ၵေႃႈ လႆႈ၊ ဢမ်ႇမီး ဢၼ်လႂ် လႅၵ်ႈ ၽွၼ်းလီ။
ၼႂ်းပီ 1754 မၼ်း လၢတ်ႈဝႃႈ ၼႃႈ ၽၢႆႇၵူၼ်ႈ ၸၢင်ႈ ဢွၵ်ႇ ၼမ်လိူဝ် ဝၢႆး ၼႃႈ ၽၢႆႇႁူဝ် ၸိုဝ်ႉၸိုဝ်ႉ။ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈ ဢၼ်ႁပ်ႉ ၸွမ်း ပၼ်ၸိုဝ်ႈ ပိူင်ဝၢင်း ၸွမ်း မၼ်း။ မၼ်း တေ ဢၢႆ။
ႁၢင်ႈၶႅၼ်ႈ ပၼ်ၶူဝ်
ပိူင်ဝၢင်း ဢၼ် ဢွၼ်ႇသုတ်း။ မၼ်း ၶိုၼ်ႈ ဢိတ်းၼိုင်ႈ ဢိတ်းၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ တူၵ်း ၽႃၽၼ်။
ငဝ်ႈငႃႇ ၶေႃႈမုၼ်း
- d’Alembert, J. “Croix ou pile.”
- Ethier, S. N. The Doctrine of Chances: Probabilistic Aspects of Gambling.