ၵၢၼ်လဵၼ်ႈဝၢင်းငိုၼ်း ဢၼ်မီးၼႃႈတီႈ
ရူလႅတ်ႉ ပဵၼ် ၵဵမ်း ၵၢၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ် ဢၼ်မီး ၵႃႈၸၢႆႇ ဝႆႉၼႂ်းမၼ်း။ တီႈၼႆႈ ပဵၼ်လၢႆး ႁႂ်ႈ ၵႃႈၸၢႆႇ ၼၼ်ႉ ယင်းပဵၼ် ၵၢၼ်လိူၵ်ႈ ၶွင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။

ငိုၼ်းသုမ်းဢၼ်ပႂ်ႉလႆႈ ပဵၼ် 2.70% ၶွင် ငိုၼ်း တင်းမူတ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဝၢင်း၊ ၵူႈပွၵ်ႈ။ ဢွၼ်တၢင်း လဵၼ်ႈ တမ်း ငိုၼ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သုမ်းလႆႈ၊ ဢဝ် ငိုၼ်းသုမ်း ပဵၼ် ၵႃႈ ၵၢၼ်မူၼ်ႈသုၵ်ႈ၊ လႄႈ ၵိုတ်း မိူဝ်ႈ ငိုၼ်း ၼၼ်ႉ မူတ်းယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် သုမ်း။
ပိူင်ၵၢၼ် ဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈ
တမ်း ၶွပ်ႇငိုၼ်းသႂ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၶွပ်ႇၶၢဝ်းလဵၼ်ႈ တီႈဢၼ် ၵူၼ်းပၼ်ၵၢၼ် မီးပၼ်။ ယႃႇ ၸွမ်းႁႃငိုၼ်းသုမ်းၶိုၼ်း သေပွၵ်ႈ: ပွၵ်ႈပၼ်ႇ ထႅင်ႈပွၵ်ႈ ဢမ်ႇႁူႉ လွင်ႈ ပွၵ်ႈ ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃး။ ယႃႇ လဵၼ်ႈ လူၺ်ႈ ငိုၼ်း ဢၼ်လူဝ်ႇၸႂ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ တၢင်ႇဢၼ်၊ လႄႈ ယႃႇ ယိမ်ငိုၼ်း မႃးလဵၼ်ႈ။ ယုတ်းယၢမ်း၊ ၵၢၼ်ဝႆး ၵၢၼ်လဵၼ်ႈ ပဵၼ်လၢႆး ဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်း ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ငိုၼ်းသုမ်းဢၼ်ပႂ်ႉလႆႈၵၢၼ်ၼပ်ႉငိုၼ်းသုမ်းဢၼ်ပႂ်ႉလႆႈၵႃႈဢၼ်ပႂ်ႉလႆႈ ၵုၼ်ႇ ငိုၼ်းဝၢင်း တင်းမူတ်း၊ ငိုၼ်း ဢၼ်သုမ်း ၸွမ်းၵႃႈၵၢင် ၼႂ်း ၶၢဝ်းလဵၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → ၼႂ်း ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်း။
မၢႆ ဢၼ်လူဝ်ႇၾၢင်ႉ
လဵၼ်ႈ ႁိုင်လိူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ၼမ်လိူဝ် ဢၼ်ဝူၼ်ႉဝႆႉ၊ လပ်ႉ ၵၢၼ်လဵၼ်ႈ ဝႆႉ တေႃႇ ပိူၼ်ႈ၊ ဝူၼ်ႉဝႃႈ ပိူင်ဝၢင်း ၼိုင်ႈဢၼ် “ထိုင်ပွၵ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ” တေႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ႁူႉသိုဝ်ႈ ဝႃႈ ၵၢၼ်ၵိုတ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၵၢၼ်လိူၵ်ႈ ၶွင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ငဝ်ႈ ႁႂ်ႈ ၵိုတ်းဢိတ်း သေ လၢတ်ႈ တင်း ၽႂ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇလူဝ်ႇ ပႂ်ႉ ထိုင် မိူဝ်ႈ ႁူႉသိုဝ်ႈ ဝႃႈ “ရူလႅတ်ႉ ဢွၼ်လၢႆး ႁဵတ်းလူႉ ၸီဝိတ်ႉ ၵဝ်”။
ၵၢၼ်ထတ်း ပွတ်းပွတ်း
ၶေႃႈထၢမ် သွင်ၶေႃႈ ဢၼ် ၸၢမ်းၸႂ်ႉမႃးယဝ်ႉ ၼႂ်းၵၢၼ်ယူဝ်ႈယႃ: ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယၢမ်ႈ လူဝ်ႇ လၢတ်ႈလွၵ်ႇ ၵူၼ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တေႃႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လွင်ႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လဵၼ်ႈဝၢင်းငိုၼ်း ၵႃႈႁိုဝ် ႁိုဝ်? ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယၢမ်ႈ ႁူႉသိုဝ်ႈ ဝႃႈ လူဝ်ႇဝၢင်း ငိုၼ်း ၼမ်ၶိုၼ်ႈ ၼမ်ၶိုၼ်ႈ ႁိုဝ်? ပေႃးတွပ်ႇ “ယဝ်ႉ” ၶေႃႈလႂ်ၶေႃႈၼိုင်ႈ ပဵၼ်ၶွပ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်လၢတ်ႈၵၼ် ဢၼ်ယၢဝ်းလိူဝ်။ Problem Gambling Severity Index ဢၼ်မီး ၶေႃႈထၢမ် ၵဝ်ႈၶေႃႈ ပဵၼ် ၶိူင်ႈမိုဝ်း ၵၢၼ်သွၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင် လႄႈ မီး ဢွၼ်လၢႆး၊ ပဝ်ႇ၊ ၼိူဝ် ဝႅပ်ႉသၢႆႉ ၸွႆႈထႅမ် ၸိုင်ႈမိူင်း ၼမ်ၼမ်။
တီႇလႃႇ ႁၼ် သင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ တီႇလႃႇ ဝႃႈၸိုင် ပိူင်ဝၢင်း လႄႈ တၢင်းႁၼ် ႁူဝ်ၼႃႇ ၽိင်ႇ သပ်းလႅင်း မၼ်း လုၵ်ႉတီႈ ၽၢႆႇတေႃႇ ၽိင်ႇ: ၵူၼ်းလဵၼ်ႈ ဢၼ် ဢမ်ႇတူၺ်း ၽႅၼ်ႇဝၢင်းၶိူင်ႈၸႂ်ႉၽႅၼ်ႇဝၢင်းၸၼ်ႇဝၢင်း ဢၼ်ပိုင်ႉဝႆႉ ၼိူဝ်ၽိင်ႇ။ ႁွင်ႉထႅင်ႈဝႃႈ: ၽိင်ႇ၊ ၽႃႈၽိင်ႇ။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → ယဝ်ႉ သေ တႄႇတူၺ်း ငိုၼ်းၵိုတ်း၊ ၵေႃႉ ဢၼ် ႁဵတ်း ၵၢၼ်သိုဝ်ႉၸိပ်ႉၽိင်ႇၵၢၼ်သိုဝ်ႉၸိပ်ႉလႅၵ်ႈ ငိုၼ်းသူၼ်ႇ ပဵၼ် ၸိပ်ႉ တီႈၽိင်ႇ။ ႁဵတ်း ၼႂ်းၵႄႈ ပွၵ်ႈပၼ်ႇ၊ ဝၢင်း ငိုၼ်း ၼိူဝ် ၽႅၼ်ႇဝၢင်း၊ ဢမ်ႇယိုၼ်ႈ ပၼ် တီႇလႃႇ ၸွမ်းမိုဝ်း။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → သွင်ပုၼ်ႇ၊ ၵေႃႉ ဢၼ် သပ်းလႅင်း ပိူင်ဝၢင်း ပွၵ်ႈထီႉသၢမ်၊ ၵေႃႉ ဢၼ် “ၵိုၵ်းတေထိုင်ယဝ်ႉ”။ တီႇလႃႇ ႁၼ် ယွၼ်ႉဝႃႈ ၶဝ် ႁၼ် ၵူၼ်းလဵၼ်ႈ ႁဵဝ်ႉႁဵဝ်ႉ ၵေႃႉ လႄႈ ပိူင် ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵၼ် တႃႇသေႇ။
ႁဵတ်းသင် ပဵၼ် ရူလႅတ်ႉ
ပွၵ်ႈလဵၼ်ႈ ဝႆး၊ ၵိုၵ်းထုၵ်ႇ ၵူႈပွၵ်ႈပၼ်ႇ (ပေႃးၶိူင်ႈၸႂ်ႉပေႃးပေႃးဢွၼ်ႇ ဢၼ် ယိုတ်းၸွမ်း တၢင်း ၶတ်းၵၼ်တင်း လေႃပၼ်ႇ။ ပေႃး ပၢၼ်မႂ်ႇ ပဵၼ် ivorine ဢမ်ႇၼၼ် Teflon၊ 18–21 mm။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → တူၵ်း ၸမ် တူဝ်ၼပ်ႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဝၢင်း တႃႇသေႇ)၊ ၶွင်ပၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၶၢဝ်း ၸွမ်း ထႅဝ်ၶၢဝ်း ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ၊ လႄႈ ၽႅၼ်ႇဝၢင်း ဢၼ်ပၼ် ႁဵဝ်ႉလၢႆး တွၼ်ႈတႃႇ ႁူႉသိုဝ်ႈ ဝႃႈ ၵုမ်းထိင်းလႆႈ။ ၼႃႈလိၵ်ႈ “ႁဵတ်းသင် ရူလႅတ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတိၼ်းၸႂ်ငၢႆႈ?” မီး လၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ် လႄႈ ၵၢၼ်သွၼ်ႉ။ ဢမ်ႇမီးဢၼ်လႂ် ပဵၼ် တီႈၽိတ်း ၸႂ်ၵူၼ်း၊ တင်းမူတ်း ပဵၼ် ၵၢၼ်ဢွၵ်ႇပိူင်၊ လႄႈ ၵၢၼ်ႁူႉ ၼၼ်ႉ ၸွႆႈလႆႈ။
သၢမ်လွင်ႈ ဢၼ်လူဝ်ႇႁဵတ်း
ၼိုင်ႈ: တမ်း ၶွပ်ႇငိုၼ်းသႂ်ႇ ယၢမ်းလဵဝ်၊ တီႈ ၵူၼ်းပၼ်ၵၢၼ် ၵူႈၵေႃႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸႂ်ႉ၊ တႅမ်ႇလိူဝ် ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဝူၼ်ႉဝႃႈ လူဝ်ႇ။ သွင်: ပေႃး ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁဵတ်းၸွမ်း ဢမ်ႇလႆႈ၊ လူင်းၸိုဝ်ႈ ၼႂ်း ပိူင်ၵၢၼ် ၵၢၼ်ႁၢမ်ႈတူဝ်ႁင်းၵူၺ်း ၸိုင်ႈမိူင်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ ၶိူင်ႈမိုဝ်း ၵၢၼ်လဵၼ်ႈဝၢင်းငိုၼ်း ဢၼ်မီးၼႃႈတီႈ မီး သဵၼ်ႈမၢႆ ၶဝ်။ သၢမ်: ႁွင်ႉ သၢႆၸွႆႈထႅမ် ၼႂ်း ၸိုင်ႈမိူင်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ႁူႉ ဝႃႈ မီးသင်ပၼ်။ တင်းသၢမ်ဢၼ် ပဝ်ႇ၊ လပ်ႉဝႆႉ လႄႈ ပိၼ်ႇၶိုၼ်းလႆႈ၊ ၵဵဝ်ႇတႅၵ်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ် ဢွၵ်ႇပိူင်ဝႆႉ ႁႂ်ႈ ပိၼ်ႇၶိုၼ်း ဢမ်ႇလႆႈ။
“ရူလႅတ်ႉ ဢွၼ်လၢႆး ႁဵတ်းလူႉ ၸီဝိတ်ႉ ၵဝ်”: တေႁႃ ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ် တီႈလႂ်
ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ် ဢၼ်ပဝ်ႇ လႄႈ လပ်ႉဝႆႉ ၸွမ်း ၸိုင်ႈမိူင်း မီး တၢင်းတႂ်ႈ။ ပိူင်ၵၢၼ် ၵၢၼ်ႁၢမ်ႈတူဝ်ႁင်းၵူၺ်း မိူၼ်ၼင်ႇ GAMSTOP (UK)၊ Spelpaus (SE) ဢမ်ႇၼၼ် OASIS (DE) ႁၢမ်ႈ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈ ၵူၼ်းပၼ်ၵၢၼ် ဢၼ်မီး ၽႅၼ်ႇဢၼုၺၢတ်ႈ ၸွမ်း ၶၢဝ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လိူၵ်ႈ။
သၢႆၸွႆႈထႅမ် ၸွမ်းၸိုင်ႈမိူင်း
ၶေႃႈထၢမ်
ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၵၢၼ်သုမ်း ပဵၼ် ၽွၼ်း ဢၼ်ပႂ်ႉလႆႈ တီႈ 2.70%။ ၵၢၼ်ၸွမ်းႁႃငိုၼ်းသုမ်းၶိုၼ်း ၼၼ်ႉ ပဵၼ် မၢႆ။
ၶိူင်ႈမိုဝ်း မီးဝႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ႁႅင်းၸႂ် ဢမ်ႇလႆႈၽိင်ႈ မိူဝ်ႈ 2 မူင်း ၵၢင်ၶိုၼ်း ဝၢႆး ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇလီ။ ၸႂ်ႉ ၶိူင်ႈမိုဝ်း။
ဢမ်ႇႁူႉ။ သၢႆၸွႆႈထႅမ် ပဵၼ် ဢၼ်ယူႇႁင်းၵူၺ်း လႄႈ လပ်ႉဝႆႉ။
ငဝ်ႈငႃႇ ၶေႃႈမုၼ်း
- Ferris, J. and Wynne, H. The Canadian Problem Gambling Index.
- Johnson, E. et al. “The Lie/Bet Questionnaire.”