ၵၢၼ်ထတ်းသၢင် တွၼ်ႈလေႃ
ၵၢၼ်ၽိတ်းပိူင်ႈ ၸွမ်းၶိူင်ႈၸႂ်ႉ ပဵၼ် တင်း ၵွၵ်ႉ ဢၼ်ၸပ်းၵၼ် ႁူမ်ႈၵၼ်၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸၢမ်း ၶွၵ်ႈလေႃ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ တူဝ်ၼပ်ႉ ဢၼ်လဵဝ် ၵူၺ်း။

ၸႅၵ်ႇ ၵွၵ်ႉ 37 ၵွၵ်ႉ ပဵၼ် တွၼ်ႈလေႃ ဢၼ်ၸပ်းၵၼ် လႄႈ ပဵၼ်ႁိုဝ် ပွၵ်ႈဢွၵ်ႇ ဢၼ်ႁၼ် တင်း ဢၼ်ပႂ်ႉလႆႈ ၵူႈ တွၼ်ႈလေႃ။ ၵၢၼ်ဢဵင်ႇ တႄႉ ၵႆႉ ၼႄ ပဵၼ် တွၼ်ႈလေႃ ၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် သွင် ဢၼ်ၸပ်းၵၼ် ဢၼ်ႁွၼ်ႉ ၼႂ်း တူဝ်ယၢင်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၵိူဝ်ႇၵၢႆႇၵၼ်။
လၢႆးႁဵတ်း
ၸႅၵ်ႇ လေႃ ပဵၼ် တွၼ်ႈလေႃလေႃတွၼ်ႈလေႃၵွၵ်ႉ ဢၼ်သိုပ်ႇၵၼ် ပဵၼ် ၵူၼ်ႇ ၼိူဝ်လေႃ၊ ပႅၵ်ႇၵၼ် တင်း ၸုမ်း ၼိူဝ် ၽႅၼ်ႇဝၢင်း။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → ဢၼ်ၸပ်းၵၼ်၊ ၵႆႉပဵၼ် ႁူၵ်းၶွၵ်ႈ ၶွၵ်ႈၼိုင်ႈ ႁူၵ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၸဵတ်း ၵွၵ်ႉၶိူင်ႈၸႂ်ႉၵွၵ်ႉၵွၵ်ႉ ဢၼ်မီး တူဝ်ၼပ်ႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်း 37 ၵွၵ်ႉ ၼိူဝ် လေႃပၼ်ႇ။ ႁွင်ႉထႅင်ႈဝႃႈ: slot၊ cup။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း →၊ ၸွမ်း ထႅဝ်လေႃ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၽႅၼ်ႇဝၢင်းၶိူင်ႈၸႂ်ႉၽႅၼ်ႇဝၢင်းၸၼ်ႇဝၢင်း ဢၼ်ပိုင်ႉဝႆႉ ၼိူဝ်ၽိင်ႇ။ ႁွင်ႉထႅင်ႈဝႃႈ: ၽိင်ႇ၊ ၽႃႈၽိင်ႇ။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း →။ တႃႇ တွၼ်ႈလေႃ ၵူႈဢၼ် ဢၼ်မီး k ၵွၵ်ႉ၊ ပွၵ်ႈဢွၵ်ႇ ဢၼ်ပႂ်ႉလႆႈ ပဵၼ် n·k/37 လႄႈ ၵၢၼ်ၵႆၵၢင် မၢတ်ႇတႃၼ်ၵၢၼ်ၼပ်ႉၵၢၼ်ၵႆၵၢင် မၢတ်ႇတႃၼ်ႁၢၵ်ႈ ၶွင် ၵၢၼ်ပိူင်ႈပႅၵ်ႇ၊ တၢင်းၵႆ ထမ်ႇမတႃႇ ၶွင် ၽွၼ်း တီႈ ၵႃႈဢၼ်ပႂ်ႉလႆႈ။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → ပဵၼ် √(n·p·(1−p)) လူၺ်ႈ p = k/37။ ၼပ်ႉ z = (ဢၼ်ႁၼ် − ဢၼ်ပႂ်ႉလႆႈ)/σ တႃႇ တွၼ်ႈလေႃ ၵူႈဢၼ်။ တွၼ်ႈလေႃ ဢၼ်သုင်လိူဝ် +2 ထုၵ်ႇလီ တူၺ်း ထႅင်ႈပွၵ်ႈ၊ သုင်လိူဝ် +3 ၼႂ်း တူဝ်ယၢင်ႇ သွင်ဢၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇၵိူဝ်ႇၵၢႆႇၵၼ် ၼၼ်ႉ ၸင်ႇ ၼႃႇသူၼ်ၸႂ်။
ႁဵတ်းသင် ၸင်ႇ ၸႂ်ႉ တွၼ်ႈလေႃ
ၵၢၼ်ၸၢမ်း ၵွၵ်ႉ ဢၼ်လဵဝ် မီး 37 ၶၢဝ်း တႃႇ ပၼ် ၽွၼ်းၽိတ်း ဢၼ်ၼႄဝႃႈမီး လႄႈ မၢႆၼႄ ဢၼ်ဢွၼ်ႇ ၼႂ်း ၵူႈဢၼ်။ ၵၢၼ်ၸၢမ်း တွၼ်ႈလေႃ မီး ႁူၵ်းၶၢဝ်း လႄႈ မၢႆၼႄ ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ် ၼႂ်း ၵွၵ်ႉ ဢၼ်ၸပ်းၵၼ်။ မၼ်း ၵေႃႈ ၶဝ်ႈၵၼ် တင်း ပိူင်ႁႅင်း: လေႃ ဢၼ်ဢဵင်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပေႃးၶိူင်ႈၸႂ်ႉပေႃးပေႃးဢွၼ်ႇ ဢၼ် ယိုတ်းၸွမ်း တၢင်း ၶတ်းၵၼ်တင်း လေႃပၼ်ႇ။ ပေႃး ပၢၼ်မႂ်ႇ ပဵၼ် ivorine ဢမ်ႇၼၼ် Teflon၊ 18–21 mm။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → ဢွၵ်ႇ တၢင်း ၽၢႆႇ ဢၼ်သုင် ၼမ်လိူဝ်၊ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶွၵ်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ လႆႈ ၼမ်၊ ၶႅပ်ႈၵၼ်ႈၵွၵ်ႉၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶႅပ်ႈၵၼ်ႈၵွၵ်ႉၶႅပ်ႈလိၵ်း ဢၼ်ၵၼ်ႈ ၼႂ်းၵႄႈ သွင်ၵွၵ်ႉ ၼိူဝ်လေႃ။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → ဢၼ်ယူၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ပွၵ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈ ၵၢၼ်တဵၼ်ႈ တႃႇ ၵွၵ်ႉ ၽၢႆႇၶၢင် မၼ်း၊ တၢင်းပေႃးၶိူင်ႈၸႂ်ႉတၢင်းပေႃးႁွင်ႈ ၶွပ်ႇလေႃ ဢၼ် ပေႃး လႅၼ်ႈၸွမ်း ဢွၼ်တၢင်း မၼ်း ယဵၼ်ႇလူင်း သေ တူၵ်း။ ႁွင်ႉထႅင်ႈဝႃႈ: တၢင်းၼိူဝ်။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → ဢၼ်ၵဝ်ႇ ႁဵတ်း ပိုၼ်ႉတူၵ်း ဢၼ် လႆႈ ၵွၵ်ႉ ဢၼ်ယူႇ တႂ်ႈ မၼ်း ၽွင်း ပေႃးတူၵ်း၊ ဢၼ် တင်း ဝႆး လေႃပၼ်ႇၶိူင်ႈၸႂ်ႉလေႃပၼ်ႇတွၼ်ႈ ဢၼ်ပၼ်ႇ ၶွင်လေႃ ဢၼ်ၵုမ်း ၵွၵ်ႉ။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢိတ်းဢိတ်း ၸဵၼ်ႇ ၵႂၢင်ႈ ၶွၵ်ႈ ဢၼ်ယႂ်ႇ။ ၵၢၼ်ၽိတ်းပိူင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီး ဢၼ်လႂ် ဢၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵွၵ်ႉ ဢၼ်လဵဝ် ၵူၺ်း လႆႈ။
တွၼ်ႈလေႃ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈ
ၶွပ်ႇ ဢၼ်ၼိမ် ၸၢင်ႈ ၸႅၵ်ႇ ၶွၵ်ႈ ဢၼ်ႁွၼ်ႉ ၼႂ်းၵႄႈ တွၼ်ႈလေႃ သွင်ဢၼ် လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ မၼ်း ဢွၼ်ႇလူင်း။ လၢႆး ဢၼ်ၸွႆႈ ထႅမ် ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈ ပၢင်ႇတူ k ၵွၵ်ႉ ႁွပ်ႈလေႃ၊ ၼပ်ႉ z တီႈ ၵူႈ 37 တီႈ၊ လႄႈ ႁႃ ဢၼ်သုင်သုတ်း။ ဢၼ်သုင်သုတ်း ၶွင် z 37 ဢၼ် ဢၼ်ၵိူဝ်ႇၵၢႆႇၵၼ် တႂ်ႈ လေႃပဵင်း ၵႆႉပဵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ 2.2 ထိုင် 2.5၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢၼ်သုင်သုတ်း ပၢင်ႇတူ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈ ဢၼ် ဢေႇလိူဝ် 2.5 ပဵၼ် ၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်းၵမ်ႇ လႄႈ ၶွပ်ႇ တႃႇ သူၼ်ၸႂ် ၵေႃႈ သုင်လိူဝ် ၸွမ်း၊ မိူၼ်ၼင်ႇ 3.5။
တႄႇ တွၼ်ႈလေႃ ထိုင် ၵၢၼ်ဝၢင်း
သင် တွၼ်ႈလေႃ ဢၼ်ၼိုင်ႈ မၵ်းမၼ်ႈယဝ်ႉ ဝႃႈ ႁွၼ်ႉ ၼႆ ၵၢၼ်ဝၢင်း ဢၼ်ၸမ်သုတ်း ပဵၼ် တူဝ်ႁိမ်းၶၢင်ၵၢၼ်ဝၢင်းတူဝ်ႁိမ်းၶၢင်တူဝ်ၼပ်ႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈ လႄႈ ၵွၵ်ႉ သွင်ၵွၵ်ႉ ၵူႈၽၢႆႇ ၶွင်မၼ်း ၼိူဝ်လေႃ၊ ၸိပ်ႉ တူဝ်လဵဝ် ႁႃႈဢၼ်။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → တီႈ ၵၢင် မၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်ဝၢင်းတူဝ်လဵဝ်ၵၢၼ်ဝၢင်းၵၢၼ်ဝၢင်းတူဝ်လဵဝ်တူဝ်ၼပ်ႉ ဢၼ်လဵဝ်၊ ပၼ် 35:1။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → ဢၼ် ဝၢင်း လူၺ်ႈမိုဝ်း ၵႂၢင်ႈ မၼ်း။ ၵၢၼ်ၸၢမ်း ၽွၼ်းလီ ပဵၼ် ၵႃႈပွၵ်ႈဢွၵ်ႇ တွၼ်ႈလေႃ တွၼ်ႈ ငိုၼ်းပၼ်ငိုၼ်းငိုၼ်းပၼ်ငိုၼ်း ဢၼ် ၵၢၼ်ဝၢင်း ဢၼ်လႆႈ ပၼ်ၶိုၼ်း၊ လၢတ်ႈ ပဵၼ် “X တေႃႇ 1” ၼိူဝ် ငိုၼ်းဝၢင်းဢၼ်ပၼ်ၶိုၼ်း။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း →: တွၼ်ႈလေႃ ႁူၵ်းၵွၵ်ႉ လူဝ်ႇ ဢွၵ်ႇ ၼမ်လိူဝ် 6/36 = 16.7% (ဢၼ်ႁၼ်၊ ဢၼ်ႁဵတ်းထႅင်ႈ ႁၼ်မိူၼ်ၵၼ်) တႃႇႁႂ်ႈ ၸိပ်ႉငိုၼ်းၸိပ်ႉတူဝ်တႅၼ်း ငိုၼ်း ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ၊ ဝၢင်း ၼိူဝ် ၽႅၼ်ႇဝၢင်း တႃႇ ဝၢင်း။ ႁွင်ႉထႅင်ႈဝႃႈ: check။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → တူဝ်လဵဝ် ႁူၵ်းဢၼ် ၸုတ်းၶိုၼ်းတိုၼ်း၊ တွၼ်ႈ 16.2% ၶွင် လေႃပဵင်း။ ႁၢင်ႇ ပဵၼ် ၶိုင်ႈ ပိူဝ်ႇသႅၼ်ႉ၊ ဢၼ်ပဵၼ် ၶေႃႈၵွပ်ႈ ဢၼ် ၵၢၼ်မၵ်းမၼ်ႈ မၼ်း လူဝ်ႇ ပွၵ်ႈပၼ်ႇ လၢႆမိုၼ်ႇ ပွၵ်ႈ။
ၶိူင်ႈၶူၼ်ႉ
ၶိူင်ႈၶူၼ်ႉ ၵၢၼ်ဢဵင်ႇ လေႃ ၼႂ်း ဝႅပ်ႉသၢႆႉ ၼႆႉ ႁပ်ႉ သဵၼ်ႈမၢႆ ပွၵ်ႈပၼ်ႇ၊ ၼပ်ႉ chi-square၊ လႄႈ ၼႄ လေႃ ပဵၼ် ၽႅၼ်ႇထီႇ ႁွၼ်ႉ လႄႈ ၵႃႈ z တွၼ်ႈလေႃ၊ လူၺ်ႈ လၢႆးၸႅၵ်ႇ ၽၢႆႇၼိူဝ် ပဵၼ် ဢၼ်တင်ႈဝႆႉ။ မၼ်း ၵေႃႈ လၢႆ ၶေႃႈမုၼ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တႃႇ ၼႄ ဝႃႈ ၵၢၼ်ၼပ်ႉ ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ် ပဵၼ် ၸိူင်ႉႁိုဝ် တႂ်ႈ လေႃပဵင်း၊ ဢၼ်ပဵၼ် ယႃ ဢၼ်ဝႆးသုတ်း တႃႇ ၵၢၼ်ႁၼ် ပိူင်ႁၢင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီး။
ပိူင်ၼပ်ႉ
ၶေႃႈထၢမ်
ႁူၵ်းဢၼ် ပဵၼ် ပိူင် ဢၼ်ၸႂ်ႉၵၼ်။ ဢေႇလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸႅင်ႈလႅင်း ယွမ်း၊ ၼမ်လိူဝ်ၼၼ်ႉ ႁႅင်းႁႃႁၼ် ယွမ်း။ မၵ်းမၼ်ႈ ဢွၼ်တၢင်း။
ႁူမ်ႈ မၼ်း လႄႈ ၼပ်ႉ z တႃႇ ၶွၵ်ႈ ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်။ ၵၢၼ်ၽိတ်းပိူင်ႈ တႄႉ ၵႆႉ ယူႇ ၵၢႆႇ ၶွပ်ႇ။
ဢမ်ႇမီး။ တွၼ်ႈလေႃ ပဵၼ် ၶွၵ်ႈလေႃ။ ၸုမ်းသိပ်းသွင်ၵၢၼ်ဝၢင်းၸုမ်းသိပ်းသွင်1–12၊ 13–24 ဢမ်ႇၼၼ် 25–36၊ ပၼ် 2:1။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → လႄႈ ထႅဝ်တင်ႈၵၢၼ်ဝၢင်းထႅဝ်တင်ႈတူဝ်ၼပ်ႉ သိပ်းသွင်တူဝ် ၼႂ်း ထႅဝ်တင်ႈ ဢၼ်လဵဝ် ၶွင် ၽႅၼ်ႇဝၢင်း၊ ပၼ် 2:1။ဢၢၼ်ႇ တင်းမူတ်း → ဢမ်ႇၸႂ်ႈ တွၼ်ႈလေႃ။
ႁၢင်ႈၶႅၼ်ႈ ပၼ်ၶူဝ်

ၵၢၼ်ၽိတ်းပိူင်ႈ ပဵၼ် ၶိူင်ႈၸႂ်ႉ။ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉ ပဵၼ် ၵမ်ႈတီႈ။ ၸၢမ်း ၶွၵ်ႈလေႃ။
ငဝ်ႈငႃႇ ၶေႃႈမုၼ်း
- Barnhart, R. T. Beating the Wheel.
- Pearson, K. “On the criterion that a given system of deviations from the probable…”