ၵၢၼ်ဢဵင်ႇ လေႃရူလႅတ်ႉ
လေႃဢဵင်ႇ ရူလႅတ်ႉ ဢဵင်ႇၸူး ၵွၵ်ႉ မၢင်ၵွၵ်ႉ ယွၼ်ႉ လွင်ႈၽိတ်း ၾိသိၵ်ႉ: ၶႅပ်ႈၵၼ်ႈၵွၵ်ႉ ဢၼ်ၶေႃႈ၊ လေႃပၼ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇပဵင်း၊ ၵွၵ်ႉ ဢၼ်ၵဝ်ႇ ၵိၼ်ႇ။ ၵၢၼ်ဢဵင်ႇ လေႃရူလႅတ်ႉ မီးတႄႉ လႄႈ ၵူၼ်း ယၢမ်ႈ ဢဝ်ၽွၼ်းလီ ၸွမ်း မၼ်း ယဝ်ႉ။ လွင်ႈယၢပ်ႇ ပဵၼ်ဝႃႈ လေႃ ဢၼ်ပဵင်း တဵမ်ထူၼ်ႈ ၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီး “တူဝ်ၼပ်ႉႁွၼ်ႉ” တႃႇသေႇ၊ ၼၼ်ႉလႄႈ ၶေႃႈထၢမ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တူဝ်ၼပ်ႉ ၼိုင်ႈတူဝ် ႁွၼ်ႉ ႁိုဝ်၊ ပဵၼ်ဝႃႈ ပိူင် တင်းမူတ်း ဢဵင်ႇ ၼမ်လိူဝ် ဢၼ် ၽွၼ်း ပၼ်လႆႈ ႁိုဝ်။
1. ဢဝ် တူဝ်ယၢင်ႇ တီႈ လေႃပဵင်း
ပွၵ်ႈပၼ်ႇ ဢၼ်ဢဝ် တီႈ လေႃ ၸၢမ်းလဵၼ်ႈ ဢၼ် ဢမ်ႇမီး ၵၢၼ်ဢဵင်ႇ သေဢိတ်း။ လႅၵ်ႈ ၼမ်ၼွႆႉ တူဝ်ယၢင်ႇ သေ တူၺ်း ၵွၵ်ႉ ဢၼ်ႁွၼ်ႉသုတ်း။
2. ဢၼ်ႁၼ် တေႃႇ ဢၼ်ပႂ်ႉလႆႈ
တဵၵ်း ၵူႈဢၼ် ပဵၼ် ၵွၵ်ႉ ၼိုင်ႈၵွၵ်ႉ တၢမ်းထႅဝ်လေႃ။ သၢႆ ဢၼ်ၶၢတ်ႇၶၢတ်ႇ ပဵၼ် ၵႃႈၼပ်ႉ ဢၼ်ပႂ်ႉလႆႈ n/37။ ၶွပ်ႇ ဢၼ်မီးသီ ပဵၼ် ±2 ၵၢၼ်ၵႆၵၢင် မၢတ်ႇတႃၼ်: ၼိူဝ် လေႃပဵင်း ၸမ် ၼိုင်ႈၵွၵ်ႉ ၼႂ်း သၢဝ်းၵွၵ်ႉ တေ ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈ မၼ်း ယွၼ်ႉ ၽွၼ်း ၵူၺ်း။
3. ၵၢၼ်ၸၢမ်း Chi-square
ၵၢၼ်ၸၢမ်း ႁူမ်ႈ ဝႃႈ ၵွၵ်ႉ ၵူႈၵွၵ်ႉ ယူႇ ၵႆ ၵႃႈဢၼ်ပႂ်ႉလႆႈ ၵႃႈႁိုဝ်၊ ဢဝ် ၵုၼ်ႇ ႁင်းမၼ်း လႄႈ တႅၵ်ႈ ၸွမ်း။ ၼိူဝ် လေႃပဵင်း ၵႃႈႁူမ်ႈ ၸွမ်း ၵၢၼ်ၸႅၵ်ႇၽႄ chi-square ဢၼ်မီး 36 ၸၼ်ႉလွတ်ႈလႅဝ်း၊ ၵႃႈ p ဢၼ် တႅမ်ႇလိူဝ် 0.05 ၸွမ်းပိူင် ႁွင်ႉဝႃႈ မီးၵႃႈ။
n = 370 · E = 10.00 · χ² = 32.80 · p = 0.622
4. ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေလူဝ်ႇ ပွၵ်ႈပၼ်ႇ ၵႃႈႁိုဝ်ပွၵ်ႈ
ပွၵ်ႈပၼ်ႇ ဢၼ်လူဝ်ႇ တႃႇ ႁႃႁၼ် ၵွၵ်ႉ ၼိုင်ႈၵွၵ်ႉ ဢၼ်ဢွၵ်ႇ ၵႆႉလိူဝ် 1/37၊ တီႈ ၸၼ်ႉ 5% ၽၢႆႇလဵဝ် လႄႈ ႁႅင်းႁႃႁၼ် 80%။ ၵွၵ်ႉ ဢၼ်ဢွၵ်ႇ 1 ပွၵ်ႈ ၼႂ်း 35 တႅၼ်း 1 ၼႂ်း 37 တေပဵၼ် ၽွၼ်းလီ ဢၼ်ႁႅင်း တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈ၊ လႄႈ လူဝ်ႇ ပွၵ်ႈပၼ်ႇ ဢၼ်ၵဵပ်းဝႆႉ လၢႆမိုၼ်ႇ တႃႇတေ ယိုၼ်ယၼ်။
လၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ်
ႁၢင်ႈၶႅၼ်ႈ ပၼ်ၶူဝ်
လေႃပဵင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီး တူဝ်ၼပ်ႉႁွၼ်ႉ ၵူႈၶမ်ႈ။ ၵၢၼ်ၼႄလၵ်းထၢၼ် ၵၢၼ်ဢဵင်ႇ လူဝ်ႇ ပွၵ်ႈပၼ်ႇ လၢႆမိုၼ်ႇ။
ငဝ်ႈငႃႇ ၶေႃႈမုၼ်း
- Pearson, K. (1900). On the criterion that a given system of deviations… Philosophical Magazine, 50(302).
- Thorp, E. O. (1969). Optimal gambling systems for favorable games. Review of the International Statistical Institute, 37(3).
- Ethier, S. N. (2010). The Doctrine of Chances: Probabilistic Aspects of Gambling. Springer. Ch. 13, Roulette.